Cillgold Framework

Brand Positioning

Brand Positioning

Ở chương Brand Concept, ta đã làm rõ thương hiệu tồn tại để làm gì. Đến Brand Positioning, ta cần chọn những điều kiện phù hợp để hiện thực hoá mục đích ấy.

Một quán cơm muốn chăm chút khoảng nghỉ trưa của khách phải quyết định phục vụ khu vực nào, nhận bao nhiêu đơn và giao bằng cách nào. Nếu nhận khách quá xa, lời hứa đúng giờ sẽ khó thực hiện.

Định vị giúp thương hiệu lựa chọn nơi tập trung và cách cạnh tranh phù hợp với khả năng của mình.

Trong The 112358 Branding Framework by Cillgold, định vị được ví như chọn nơi trồng cây. Cùng một hạt giống, nhưng đất trồng, khí hậu và điều kiện chăm sóc khác nhau sẽ dẫn đến những lựa chọn khác nhau.

Brand Positioning gồm những phần nào?

Chương này có tám phần:

Khách hàng → Sản phẩm → Đối thủ → Lợi thế → Địa bàn → Công cụ → Thời điểm → Thông điệp.

08 PHẦN CỦA BRAND POSITIONING

  • Khách hàng mục tiêu

    • Chọn nhóm khách cần phục vụ.

    • Làm rõ nhu cầu, cách lựa chọn và cách tiếp cận.

  • Sản phẩm mục tiêu

    • Xác định vai trò của từng sản phẩm, dịch vụ.

    • Sản phẩm dẫn — tăng doanh thu.

    • Sản phẩm lõi — tạo giá trị.

    • Sản phẩm kèm — tạo lợi ích.

    • Sản phẩm thử — thử nghiệm cơ hội phát triển.

  • Đối thủ cạnh tranh

    • Xác định đối thủ trực tiếp và gián tiếp.

    • Hiểu những lựa chọn khách đang cân nhắc để xây dựng cách cạnh tranh phù hợp.

  • Lợi thế cạnh tranh

    • Làm rõ điều giúp thương hiệu được lựa chọn.

    • Phân biệt lợi thế có bằng chứng và lợi thế chưa kiểm chứng.

  • Địa bàn chủ lực

    • Chọn phạm vi phục vụ và thị trường ưu tiên.

    • Xác định các kênh tiếp cận trong địa bàn ấy.

  • Công cụ chủ lực

    • Chọn những công cụ giúp khách hiểu và quyết định.

    • Làm rõ nhiệm vụ và cách sử dụng từng công cụ.

  • Thời điểm phù hợp

    • Chọn lúc khách có nhu cầu và thương hiệu có khả năng đáp ứng.

    • Làm rõ điều kiện cần chuẩn bị trước khi triển khai.

  • Thông điệp phù hợp

    • Xây dựng Slogan từ những lựa chọn định vị.

    • Diễn đạt rõ giá trị và lý do khách nên lựa chọn.

Mỗi phần cần đi đến một lựa chọn cụ thể và có lý do. Sau đó, ta xét các lựa chọn cùng nhau để biết chúng có phù hợp hay đang cản trở nhau.

Chọn đúng khách nhưng phục vụ ở địa bàn không phù hợp thì khó tiếp cận. Có sản phẩm tốt nhưng thông tin thiếu rõ ràng thì khách khó lựa chọn. Quảng bá khi chưa đủ khả năng đáp ứng dễ khiến trải nghiệm thực tế trái với lời giới thiệu.

1. Khách hàng mục tiêu — Target Customers

Làm rõ cần tiếp cận ai và họ đang có nhu cầu như thế nào.

Thông tin về tuổi, nghề nghiệp hoặc thu nhập giúp hình dung khách hàng. Để chọn cách tiếp cận, ta còn cần biết họ đang tìm gì, lựa chọn theo tiêu chí nào và vì sao chưa mua.

a) Nhóm chủ động

Đây là những khách đã phát sinh nhu cầu và đang tìm sản phẩm, dịch vụ phù hợp.

Ta cần làm rõ:

  • Ai sử dụng, ai lựa chọn và ai quyết định?

  • Họ đang cần giải quyết điều gì?

  • Họ tìm thông tin ở đâu?

  • Họ so sánh dựa trên những tiêu chí nào?

  • Điều gì khiến họ ngần ngại?

b) Nhóm bị động

Đây là những khách chưa chủ động tìm mua, nhưng có thể phát sinh mong muốn khi được tiếp cận phù hợp.

Ta cần hiểu cách họ đang giải quyết nhu cầu và những bất tiện họ gặp. Từ đó, chọn thông tin hoặc trải nghiệm giúp họ nhận ra một lựa chọn phù hợp hơn.

Hai nhóm này không cố định. Một người đang hài lòng với quán cơm quen có thể chủ động tìm quán mới khi nơi làm việc thay đổi.

Kết luận cần có: Nhóm khách cần ưu tiên, trạng thái nhu cầu và cách tiếp cận phù hợp.

2. Sản phẩm mục tiêu — Target Products

Làm rõ vai trò của từng sản phẩm trong hoạt động kinh doanh.

Sản phẩm ở đây bao gồm cả sản phẩm hữu hình và dịch vụ.

a) Sản phẩm dẫn — Tăng doanh thu

Giúp khách biết đến, bắt đầu mua và hình thành quan hệ với thương hiệu, từ đó tăng doanh thu.

Ta cần biết sản phẩm nào dễ khiến khách chú ý, dễ nhận ra nhu cầu và có lý do để mua ở lần đầu.

Sản phẩm dẫn cần có giá trị rõ với khách và phù hợp với khả năng cung cấp của doanh nghiệp.

b) Sản phẩm lõi — Tạo giá trị

Tạo giá trị chủ đạo cho thương hiệu.

Giá trị ấy thể hiện qua doanh thu, danh tiếng, chuyên môn hoặc khả năng giải quyết nhu cầu quan trọng của khách.

Ta cần xác định sản phẩm nào khiến khách yêu thích thương hiệu và thể hiện rõ điều thương hiệu muốn được ghi nhận.

c) Sản phẩm kèm — Tạo lợi ích

Bổ sung lợi ích cho khách và doanh nghiệp.

Sản phẩm kèm giúp tăng lợi nhuận, tăng doanh thu, tăng sự thuận tiện hoặc nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

Ta cần làm rõ khách có lý do gì để mua thêm và sản phẩm ấy hỗ trợ lựa chọn chính như thế nào.

d) Sản phẩm thử — Thử nghiệm cơ hội phát triển

Được thử nghiệm để tìm hiểu một cơ hội phát triển.

Ta cần xác định muốn thử điều gì, thử với ai và dựa vào đâu để quyết định tiếp tục, điều chỉnh hoặc dừng.

Khách thường tìm đến qua sản phẩm dẫn, thích sản phẩm lõi và mua thêm sản phẩm kèm.

Một sản phẩm có thể đảm nhiệm nhiều vai trò. Nếu vừa giúp khách bắt đầu mua, vừa tạo giá trị chủ đạo, ta giữ nó ở cả nhóm dẫn và nhóm lõi. Cách phân nhóm cần phản ánh đúng cách kinh doanh.

Kết luận cần có: Vai trò của từng sản phẩm và cách chúng hỗ trợ nhau.

3. Đối thủ cạnh tranh — Competitors

Hiểu những lựa chọn khách có thể chọn thay cho thương hiệu.

a) Đối thủ trực tiếp

Là những đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong nhu cầu và phạm vi đang xét.

Ví dụ, với quán cơm văn phòng, đó là những quán cơm cùng phục vụ nhóm khách trong khu vực.

b) Đối thủ gián tiếp

Là những lựa chọn khác vẫn giải quyết được nhu cầu của khách.

Người làm văn phòng có thể mua đồ ăn ở cửa hàng tiện lợi, chọn một loại bữa trưa khác hoặc tự chuẩn bị cơm.

Tiêu chí phân chia cần phù hợp với ngành nghề và tình huống. Mục đích là hiểu vì sao khách chọn từng phương án để xây dựng cách cạnh tranh phù hợp.

Kết luận cần có: Những đối thủ cần xem xét, lý do khách lựa chọn họ và điều thương hiệu cần làm tốt để được chọn.

4. Lợi thế cạnh tranh — Competitive Advantages

Làm rõ điều giúp thương hiệu được lựa chọn và căn cứ phía sau.

a) Lợi thế có bằng chứng

Đây là những lợi thế đã có căn cứ từ sản phẩm, hồ sơ, phản hồi hoặc kết quả thực tế.

Một lợi thế cần được xét ở ba điểm:

  • Có giá trị với nhóm khách đang phục vụ.

  • Có ý nghĩa khi so với những lựa chọn khác.

  • Có khả năng tiếp tục duy trì.

“Phục vụ tận tâm” cần được diễn giải thành việc cụ thể. Nếu khách thường phải hỏi lại tình trạng đơn hàng, lời giới thiệu ấy chưa đủ sức thuyết phục.

b) Lợi thế chưa kiểm chứng

Đây là những điều thương hiệu kỳ vọng trở thành lợi thế nhưng chưa đủ căn cứ.

Ta cần ghi rõ điều chưa biết và cách kiểm chứng. Thử trong phạm vi nhỏ, ghi nhận phản hồi và theo dõi khả năng thực hiện trước khi mở rộng.

Kết luận cần có: Lợi thế được sử dụng trong chiến lược và những lợi thế cần tiếp tục kiểm chứng.

5. Địa bàn chủ lực — Key Markets and Locations

Chọn nơi tiếp cận và phục vụ khách phù hợp.

a) Phạm vi địa lý

Địa bàn có thể là một khu phố, tỉnh thành, quốc gia hoặc thị trường rộng hơn.

Ta cần xét khách hàng, điều kiện cạnh tranh, cách mua và khả năng cung cấp tại từng nơi. Phạm vi rộng hơn chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp có cách phục vụ phù hợp.

b) Kênh tiếp cận

Trong địa bàn đã chọn, khách gặp và giao dịch với thương hiệu ở đâu?

  • Kênh vật lý: Cửa hàng, điểm bán, sự kiện, nhà phân phối hoặc nơi gặp trực tiếp.

  • Kênh kỹ thuật số: Website, nền tảng, cộng đồng hoặc gian hàng trực tuyến.

Mỗi kênh cần có vai trò rõ: giúp khách biết đến, tìm hiểu, mua hay tiếp tục duy trì quan hệ.

Kết luận cần có: Phạm vi phục vụ, các kênh chủ lực và thứ tự ưu tiên.

6. Công cụ chủ lực — Primary Tools

Chọn công cụ giúp khách hiểu và quyết định.

a) Công cụ vật lý

Gồm mẫu sản phẩm, thực đơn, bảng giới thiệu, hồ sơ in hoặc tài liệu sử dụng khi gặp khách.

b) Công cụ kỹ thuật số

Gồm trang giới thiệu, hồ sơ điện tử, biểu mẫu đặt hàng, video hoặc tài liệu trình chiếu.

c) Bộ công cụ bán hàng — Sales Kit

Kết hợp các công cụ cần thiết để hỗ trợ quá trình bán hàng.

Ta cần biết dùng công cụ nào ở từng bước và công cụ ấy giải quyết câu hỏi gì của khách. Nội dung về sản phẩm, lợi ích, bằng chứng và điều kiện cung cấp phải thống nhất.

Chỉ làm công cụ có nhiệm vụ rõ. Quán cơm đang nhận nhầm đơn cần xem lại mẫu xác nhận đơn trước khi đầu tư thêm tài liệu quảng bá.

Kết luận cần có: Danh sách công cụ cần dùng, nhiệm vụ và cách sử dụng của từng công cụ.

7. Thời điểm phù hợp — Appropriate Timing

Chọn lúc khách có nhu cầu và thương hiệu có khả năng đáp ứng.

Ta xem xét thời điểm theo năm hướng:

  • Mùa vụ: Chu kỳ theo ngày, tuần, tháng hoặc mùa.

  • Sự kiện: Những dịp làm phát sinh nhu cầu của khách.

  • Diễn biến thị trường: Thay đổi về nhu cầu, hành vi hoặc cạnh tranh.

  • Giai đoạn phát triển: Chuẩn bị, ra mắt, ổn định hoặc mở rộng.

  • Cơ hội đặc biệt: Những cơ hội ngoài kế hoạch cần cân nhắc riêng.

Cơ hội cần được xét cùng khả năng thực hiện. Nếu chưa đủ nguồn lực, ta thu hẹp phạm vi, đổi thời điểm hoặc từ chối.

Kết luận cần có: Khi nào nên triển khai, cần chuẩn bị gì và điều kiện nào phải được đáp ứng trước.

8. Thông điệp phù hợp — Slogan

Diễn đạt rõ giá trị và lý do khách nên lựa chọn.

Thông điệp được phát triển từ những lựa chọn đã làm rõ ở các phần trước.

a) Thông điệp cho thương hiệu

Cô đọng giá trị muốn truyền đạt đến nhóm khách ưu tiên.

Khách cần hiểu thương hiệu cung cấp điều gì, đáp ứng nhu cầu nào và có lý do gì để lựa chọn.

b) Thông điệp cho sản phẩm, dịch vụ

Làm rõ lợi ích của từng sản phẩm, dịch vụ và mối liên hệ với thông điệp chung.

c) Thông điệp theo chiến dịch, thời điểm

Chọn điều cần nhấn mạnh theo hoàn cảnh tiếp cận và nhu cầu lúc đó.

Phạm vi được chọn theo việc cần làm. Không cần viết đủ cả ba loại cho mọi dự án.

Trong Phương pháp của Cillgold, Tagline cô đọng Concept; Slogan diễn đạt thông điệp phù hợp với chiến lược định vị.

Kết luận cần có: Thông điệp rõ, có căn cứ và phù hợp với khả năng thực hiện.

Tám phần của Brand Positioning giúp ta chọn khách hàng, sản phẩm, cách cạnh tranh và điều kiện tiếp cận phù hợp. Những lựa chọn ấy phải hỗ trợ nhau và cùng phục vụ mục đích trong Concept. Một chiến lược định vị cần làm rõ cả lý do khách nên lựa chọn lẫn khả năng thực hiện lời hứa của thương hiệu.

Hướng dẫn ứng dụng

Làm rõ lựa chọn trong từng phần

Bắt đầu từ Concept, lần lượt xác định tám phần định vị. Mỗi phần cần trả lời được: chọn gì và vì sao chọn?

Sau đó, đối chiếu các lựa chọn:

  • Nhóm khách đã chọn có cần sản phẩm ấy không?

  • Lợi thế có liên quan đến điều khách coi trọng không?

  • Địa bàn và kênh tiếp cận có phù hợp không?

  • Công cụ có giúp khách hiểu và lựa chọn không?

  • Thông điệp có đúng với khả năng đáp ứng không?

Ta bắt đầu từ phần đang gặp vấn đề, rồi xét ảnh hưởng đến các phần liên quan trước khi quyết định.

Phát triển các bộ chiến lược

Người chủ và nhóm điều hành thống nhất những lựa chọn nền tảng. Các phòng ban dùng nội dung ấy để phát triển chiến lược theo chức năng.

Bộ chiến lược

Nội dung cần làm rõ

Định vị và cạnh tranh

Khách hàng trọng tâm, địa bàn, vị trí muốn được khách ghi nhận và lợi thế cần phát triển.

Phát triển sản phẩm, dịch vụ

Vai trò của sản phẩm; hướng duy trì, cải tiến, thử nghiệm, phát triển mới hoặc loại bỏ.

Bán hàng và phát triển kênh

Cách bán, định hướng giá, chính sách bán hàng và kênh cần tập trung.

Truyền thông

Đối tượng, thông điệp, nội dung, kênh, công cụ và thời điểm.

Gộp hoặc tách tài liệu theo nhu cầu sử dụng. Nếu một bảng chung đã đủ rõ, không cần làm thành bốn bộ riêng.

Phác thảo lộ trình triển khai — Implementation Roadmap Outline

Lộ trình cần làm rõ:

  • Các giai đoạn triển khai.

  • Những việc lớn cần làm.

  • Nguồn lực dự kiến.

  • Điều kiện để chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Việc phân công, tổ chức phối hợp và xây dựng quy trình được làm sâu tại chương Brand Action Path.

Hỏi đáp

Vì sao phương pháp xét đến tám phần định vị?

Vì ta cần đi đến những lựa chọn có thể triển khai.

Biết khách là ai và thương hiệu có lợi thế gì vẫn chưa đủ để quyết định bán ở đâu, dùng công cụ nào, vào lúc nào và truyền đạt điều gì. Tám phần giúp xem các quyết định ấy trong cùng một chiến lược.

Có phải làm tám phần theo đúng thứ tự không?

Ta bắt đầu từ thông tin hoặc vấn đề đã rõ, rồi làm rõ các phần liên quan.

Trước khi triển khai, cần xét cả tám phần có phù hợp với nhau không.

Khách hàng ở Concept khác gì khách hàng ở Positioning?

Ở Concept, thông tin khách hàng giúp hiểu bối cảnh và vấn đề.

Ở Positioning, ta lựa chọn cụ thể hơn: ưu tiên nhóm nào, họ đang có nhu cầu gì và cần tiếp cận ra sao.

Sản phẩm dẫn, lõi và kèm khác nhau thế nào?

Sản phẩm dẫn — tăng doanh thu: Giúp khách bắt đầu mua và hình thành quan hệ với thương hiệu.

Sản phẩm lõi — tạo giá trị: Tạo đóng góp chủ đạo về doanh thu, danh tiếng, chuyên môn hoặc khả năng giải quyết nhu cầu của khách.

Sản phẩm kèm — tạo lợi ích: Bổ sung lợi ích như tăng lợi nhuận, tăng doanh thu hoặc tăng trải nghiệm cho khách hàng.

Khách thường tìm đến qua sản phẩm dẫn, thích sản phẩm lõi và mua thêm sản phẩm kèm.

Một sản phẩm có được nằm ở nhiều nhóm không?

Có. Một sản phẩm vừa thu hút khách mua lần đầu, vừa tạo giá trị chủ đạo thì thuộc cả nhóm dẫn và nhóm lõi.

Ta phân nhóm để hiểu vai trò và chọn cách phát triển. Không cần ép mỗi sản phẩm chỉ được nằm trong một nhóm.

Sản phẩm lõi có phải là sản phẩm tạo doanh thu lớn nhất không?

Không nhất thiết. Nó có thể tạo doanh thu lớn, khẳng định chuyên môn, xây dựng danh tiếng hoặc thể hiện giá trị chủ đạo.

Cần xét đóng góp thực tế của sản phẩm đối với thương hiệu.

Sản phẩm thử có phải sản phẩm cho khách dùng thử không?

Không. Đây là sản phẩm đang được thử nghiệm để tìm hiểu cơ hội phát triển.

Sau khi xem xét kết quả, nó có thể chuyển sang nhóm dẫn, lõi, kèm hoặc được dừng lại.

Thương hiệu mới chưa có bằng chứng về lợi thế thì làm sao?

Ghi rõ điều đang kỳ vọng và chọn cách kiểm chứng phù hợp.

Thử trong phạm vi nhỏ, thu thập phản hồi và xem khả năng duy trì trước khi mở rộng. Không trình bày kỳ vọng như kết quả đã có.

Kênh và công cụ khác nhau thế nào?

Kênh trả lời câu hỏi: “Gặp khách ở đâu?”

Công cụ trả lời câu hỏi: “Dùng gì để giúp khách hiểu và quyết định?”

Ví dụ, buổi gặp trực tiếp là nơi tiếp cận; hồ sơ trình bày trong buổi gặp là công cụ hỗ trợ.

Thay đổi định vị có phải thay đổi Concept không?

Không nhất thiết.

Quán cơm vẫn theo đuổi mục đích chăm chút khoảng nghỉ trưa nhưng đổi phạm vi giao nhận, nhóm khách ưu tiên hoặc cách bán. Chỉ điều chỉnh Concept khi có căn cứ cho thấy mục đích nền tảng cần được xem lại.

Khi nào cần xem lại chiến lược định vị?

Khi khách hàng, sản phẩm, cạnh tranh, khả năng phục vụ hoặc điều kiện thị trường thay đổi đáng kể.

Kết quả thực tế cũng cho biết những lựa chọn nào chưa phù hợp với nhau. Ta bắt đầu từ phần đang có vấn đề, rồi xem ảnh hưởng đến những phần còn lại.

Những lựa chọn định vị cần được thực hiện bởi nhân sự và các bên phối hợp. Lời hứa với khách hàng cũng tạo ra trách nhiệm cho những người tham gia.